ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΙΔΙΑ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ

ΣΠΗΛΑΙΟ - ΠΕΡΙΒΟΛΙ - ΑΒΔΕΛΛΑ - ΣΜΙΞΗ - ΣΑΜΑΡΙΝΑ

Rating:
( 0 Rating )

Αξιολόγηση Χρήστη: 0 / 5

Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά
 

Με αφετηρία το Σπήλαιο, ανηφορίζουμε στα Βλαχοχώρια των Γρεβενών και φτάνουμε μέχρι τον ψηλότερο οικισμό της Ελλάδας, την ξακουστή Σαμαρίνα. Αντικρίζουμε συγκλονιστικά φυσικά τοπία, επισκεπτόμαστε ιστορικά μνημεία, κουβεντιάζουμε με τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανά τα χωριά.

Ξεκινάμε νωρίς το πρωί από τα Γρεβενά, για να προλάβουμε το φως της ημέρας μέχρι να φτάσουμε στη Σαμαρίνα. Οχι πως είναι πολλά τα χιλιόμετρα ή άσχημος ο δρόμος, είναι γιατί θέλουμε να δούμε όσο το δυνατόν περισσότερα. Περνάμε ανάμεσα από καλλιέργειες με κριθάρι και σιτάρι. Πού να φανταστείς ότι κάποτε η περιοχή καλυπτόταν από τη θάλασσα… Μόνο τα χαρακτηριστικά πετρώματα σε προϊδεάζουν για τον γεωλογικό πλούτο του τόπου.

Σε λίγο εμφανίζεται το πρώτο γεφύρι της διαδρομής μας. Δεν χρειάζεται να κοπιάσουμε για να το δούμε, βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον κεντρικό δρόμο. Είναι το γεφύρι του Ζιάκα. Από εδώ περνούσαν κάποτε τα βλάχικα καραβάνια, για να πάρουν το δρόμο για τη Θεσσαλία. Το όνομά του αποδίδει τιμή στον οπλαρχηγό Θόδωρο Ζιάκα, ο οποίος έσωσε με την ηρωική του έξοδο γυναικόπαιδα και άντρες από τη μήνι των Τούρκων. Το μόνο που δεν κατάφερε να σώσει είναι η γενέτειρά του, το ομώνυμο χωριό, χτισμένο στις πλαγιές του Ορλιακα, που υψώνεται μπροστά μας.

Ο Ζιάκας, ως οικισμός, δεν έχει να επιδείξει κάποιο ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό κάλλος, όπως άλλωστε όλα τα χωριά αυτής της διαδρομής. Ενα μείγμα του περάσματος των κατακτητών, των δύσκολων καιρικών συνθηκών, της αδιαφορίας, της οικονομικής ανέχειας… Ηταν στραβό το κλίμα, το έφαγε και ο σεισμός του 1995! «Κανείς δεν φρόντισε να μπουν οι προδιαγραφές για να διατηρηθεί η παραδοσιακή αρχιτεκτονική, και έτσι δημιουργήθηκε όλη αυτή η αναρχία», εξηγεί ο συνοδός μας, δασοπόνος, Μανώλης Βρανάς.

Ο ανηφορικός δρόμος περνάει σύρριζα στα κάθετα βράχια του Ορλιακα και οδηγεί στο Σπήλαιο. Χαμηλότερα βρίσκονται τα γεφύρια της Λιάτισσας (ζητήστε οδηγίες για να το εντοπίσετε) και του Κατσούγιαννη (το μισό τσιμεντένιο πλέον). Το καλοφτιαγμένο πλακόστρωτο καθώς πλησιάζουμε στην είσοδο του χωριού οδηγεί πρώτα στη Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή της Παναγίας της Σπηλιώτισσας, όπως αποκαλείται. Αναζητούμε τον ξεναγό μας, τον Δάσκαλο, κατά κόσμον Γιάννη Πέτρου. «Ο γιατρός και ο δάσκαλος παραμένουν παρατσούκλι», λέει αστειευόμενος και μας οδηγεί στον καταπράσινο περίβολο της λιθόκτιστης μονής. «Σταυροπηγιακή», τονίζει, «ιδρύθηκε το 1633. Εδώ που πατάμε βρίσκονται ακόμα και σήμερα τα βαρέλια που φύλαγαν το κρασί.

Τριάντα πέντε τόνους έβγαζε η μονή και, μαζί με το ψωμί, τάιζε τον κόσμο που είχε ανάγκη. Οι άνθρωποι δεν πείνασαν όσο ήταν εδώ η μονή». Το ξυλόγλυπτο τέμπλο και οι τοιχογραφίες των διαφορετικών ζωγράφων της είναι εξαιρετικά. Δυστυχώς, ανοίγει μόνο όταν έχει λειτουργία.

Ανεβαίνουμε στο ψηλότερο σημείο του οικισμού, τα Κουτσουλάτα. «Από την ελληνικότατη λέξη κοτσιλιά», μας εξηγεί ο κύριος Γιάννης, λάτρης της ελληνικής γλώσσας. «Πήγαιναν τα όρνια κάθε πρωί και μύριζαν να δουν πού θα πάνε να φάνε. Ηρθαν μετά οι δικοί σας, οι Κολωνακιώτες, και λέγανε ότι είναι βουλγάρικο το όνομα, να το αλλάξουμε. Οπως και ο Σπίλος, που σημαίνει σπιλώματα, εξάρσεις. Οχι Σπήλαιο, όπως σήμερα αποκαλείται, λες και ήταν σπηλιά εδώ», διαμαρτύρεται. Η θέα από εδώ πάνω είναι συγκλονιστική. Τα μισά ελληνικά βουνά βρίσκονται στα πόδια μας: ο Ολυμπος, τα Πιέρια, το Βέρμιο, το Καϊμακτσαλάν, τα Χάσια, ο Κόζιακας, το Αυγό, τα Βόρεια Αγραφα, τα Τζουμέρκα. Από εδώ φαίνεται η φύσει οχυρή θέση του χωριού, όχι τυχαία επιλογή βέβαια για τους αρχαίους οικιστές του 9ου αιώνα π.Χ.

Κατηφορίζουμε στην πλατεία του χωριού. Λίγα αρχοντικά έχουν επιβιώσει, αλλά το φυσικό κάλλος και το ιστορικό ενδιαφέρον του Σπη-λαίου δικαιώνουν την ανακήρυξή του σε διατηρητέο οικισμό, ήδη από το 1970. Η καθημερινότητα, όμως, του χωριού των κυρατζήδων (αγωγιατών) και των αγροτών έχει αλλάξει. Λίγοι άνθρωποι παραμένουν το χειμώνα, ασχολούμενοι με τα λιγοστά τους ζώα και τα κτήματά τους. Ο κύριος Ζήσης στο μπαλκονάκι του μας δείχνει πώς σκαλίζει τις γκλίτσες και ο κύριος Δημήτρης συνεχίζει να πουλάει τα απαραίτητα στο μικρό του παντοπωλείο, την Ειλικρίνεια.

Ενα λιθόστρωτο μονοπάτι οδηγεί μέχρι το γεφύρι της Πορτίτσας. Υπάρχει πάντα και η εναλλακτική του βατού χωματόδρομου, για να κατηφορίσετε μέχρι την κοίτη του ποταμού Βενέτικου και να αντικρίσετε το -δικαίως- πολυφωτογραφημένο γεφύρι. Οργανικό κομμάτι του πέτρινου τοπίου, «μαλακώνει» με την παρουσία του τις κάθετες απολήξεις των βράχων του φαραγγιού της Χούνης.

Στα Βλαχοχώρια των Γρεβενών

«Εμείς είμαστε Δρύοπες, όχι Κουπατσαραίοι. Το κουπάτς δηλώνει στα βλάχικα τη χαμηλή βλάστηση με βελανιδιές. Σαν να λέω ότι είμαι Γκιαούρης, όχι Ελληνας», ακούμε τη φωνή του κυρίου Γιάννη καθώς αφήνουμε πίσω μας τα δρυοδάση και κινούμαστε ανάμεσα στα μαυρόπευκα και στις οξιές. Οδεύουμε προς τα Βλαχοχώρια. Το δάσος πυκνώνει και φτάνουμε στη μονή του Αγίου Νικολάου με τον διπλό τρούλο και το όμορφο τέμπλο. Το Περιβόλι βρίσκεται κοντά και μας καλωσορίζει στον Εθνικό Δρυμό της Πίνδου ή στη Βάλια Κάλντα, όπως οι περισσότεροι τη γνωρίζουν, που απλώνεται πάνω από το χωριό. Παίρνουμε μια ανάσα στην πλατεία, απολαμβάνοντας τη θέα στις δασωμένες πλαγιές. Ακριβώς απέναντι, η λιθόκτιστη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, χτισμένη το 1760, η μοναδική που διασώθηκε όταν το χωριό κάηκε από τους Γερμανούς το 1944.

Το Περιβόλι, όπως και η Αβδέλλα και η Σαμαρίνα, διατηρούν ακόμα την παράδοση της φύλαξης κατά τους χειμωνιάτικους μήνες. Οι κοινότητες προσλαμβάνουν δύο φύλακες, που φροντίζουν για τις ζημιές λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών και έχουν το νου τους για πιθανούς ανεπιθύμητους - τη δεκαετία του '90 η πε-ριοχή ήταν πέρασμα λαθρομεταναστών. «Δύσκολα ήταν με τους Αλβανούς. Αν και απαγορευόταν, είχαμε όπλα, απλώς για εκφοβισμό. Κανείς όμως δεν μας πείραξε. Ποτέ. Φοβόμασταν κι εμείς, φοβόντουσαν κι αυτοί…» θυμάται ο Τάκης ή Μαλλιάς, όπως όλοι τον γνωρίζουν, από τη γειτονική Αβδέλλα.

Δεκαπέντε χρόνια φύλακας, σε εποχές που δεν θυμίζουν σε τίποτα το σήμερα. «Δρόμους δεν είχαμε, η μοναδική τηλεφωνική γραμμή κοβόταν και αυτή με το πρώτο χιόνι. Επικοινωνούσαμε μετά μέσω ασυρμάτου μόνο με την πυροσβεστική. Και στα Γρεβενά με τα πόδια πηγαίναμε. Από τον Οκτώβριο, που χιόνιζε, ο δρόμος άνοιγε την άνοιξη».

Σήμερα οι δρόμοι είναι πάντα ανοιχτοί και, παρόλο που ο Τάκης δεν εργάζεται πια ως φύλακας, δίνει ζωή στο χωριό με το ταβερνάκι του, το La Ficiorli de la Mundi («Το Αγόρι του Βουνού» στα βλάχικα), που λειτουργεί καθημερινά, αντιστεκόμενο στη λογική των «χωριών του Σαββατοκύριακου». Των χωριών, δηλαδή, που εμείς οι επισκέπτες του Σαββατοκύριακου τα βλέπουμε γεμάτα ζωή και νομίζουμε πως αυτό ισχύει και μέσα στην εβδομάδα.

Εκεί, στην πλατεία της Αβδέλλας, κάτω από τον πλάτανο, βρίσκεται και το καμάρι των Αβδελλιωτών: οι προτομές των αδελφών Μανάκη, των πρώτων κινηματογραφιστών των Βαλκανίων, τους οποίους μνημο-νεύει και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στην ταινία του «Το βλέμμα του Οδυσσέα». Οι «Υφάντρες», η πρώτη τους κινηματογραφική ταινία, μαζί με άλλες 66 ταινίες μικρού μήκους και 12.000 φωτογραφίες, κατέγραψαν σκηνές από τα ταραγμένα Βαλκάνια του 20ού αιώνα. Τιμώνται σε ένα μικρό μουσείο στο χωριό, που δυστυχώς το χειμώνα παραμένει κλειστό.

Αφήνουμε την αμφιθεατρικά χτισμένη Αβδέλλα και συνεχίζουμε την ανηφορική πορεία μέχρι τη Σμίξη, το βλαχοχώρι που έμελλε να… σμίξει όχι μόνο τους κατεστραμμένους οικισμούς των Πινακάδων και της Μπίγκας, αλλά και τα παραδοσιακά επαγγέλματα της κτηνοτροφίας και της ξυλείας με τον τουρισμό. Ταυτισμένη πλέον με το χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας, προσφέρει άφθονες επιλογές για φαγητό και διαμονή. Η αρχιτεκτονική της ταυτότητα έχει δυστυχώς χαθεί. Μόνο το παλιό σχολείο που μετατράπηκε σε ξενώνα και δύο εκκλησίες του 18ου αιώνα θυμίζουν το παρελθόν της. «Δεν θέλουμε να γίνουν άλλες μεγάλες επενδύσεις. Θέλουμε μια ήπια ανάπτυξη για την περιοχή, που δεν θα βιάσει άλλο το τοπίο», μας λέει ο Γιάννης Νασίκας, πρόεδρος της Σμίξης. Ενθαρρυντική είναι η χάραξη δύο λιθόστρωτων μονοπατιών για κοντινούς περιπάτους μέχρι τον Αγιο Αθανάσιο και τον Αγιο Παντελεήμονα, αλλά και η δημιουργία ποδηλατοδρόμων στη Βασιλίτσα.

Παιδιά της Σαμαρίνας

Ο καινούργιος δρόμος που οδηγεί από το χιονοδρομικό κέντρο στη Σαμαρίνα, πάντως, προβλέπεται να αυξήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο οικισμών. Τον ακολουθούμε ανηφορίζοντας ανάμεσα στις εντυπωσιακές οξιές της Βασιλίτσας και σύντομα αντικρίζουμε τον ψηλότερο οικισμό της Ελλάδας, τη Σαμαρίνα (1.450 μ.), στεφανωμένη από τον Σμόλικα (2.637 μ.). Το χωριό με τις τσίγκινες σκεπές γυαλίζει από μακριά και, παρότι δεν είναι καλαίσθητο, οι άνθρωποί του δείχνουν αυθεντικοί με την πρώτη ματιά. Στην πλατεία της Σαμαρίνας μάς υποδέχεται ο Λάκης Αβέλλας, τέταρτη γενιά ιδιοκτήτης της ταβέρνας Ο γερο-Σμόλικας. Τα δέκα τελευταία χρόνια, μαζί με τον αδελφό του, κάνουν τη δική τους ιδιότυπη νομαδική ζωή. Με μία εβδομάδα βάρδια ο καθένας, κρατούν το μαγαζί ανοιχτό και τις καθημερινές. «Είναι σημείο συνάντησης των περίπου είκοσι κατοίκων τις καθημερινές. Ασε που έχουμε ό,τι χρειαστεί κάποιος. Από αντιψυκτικό μέχρι… εκχιονιστικό για να ανοίξουμε το δρόμο. Αν μία βδομάδα κλείσω και φύγω, θα πάθουν κατάθλιψη», μας λέει.

Το πιο ξακουστό βλαχοχώρι της Πίνδου δεν μετρούσε μόνο 80.000 γιδοπρόβατα στην ακμή του, αλλά είχε διαμορφώσει μια μικρή αυτόνομη οικονομία, με βιοτεχνία, εμπόριο, ξυλεία και παραγωγή εικόνων από τους διάσημους αγιογράφους του. Και σήμερα όμως η κτηνοτροφία καλά κρατεί, με 60.000 ζωντανά, μόνο που τώρα τα μεταφέρουν με φορτηγά στην αλλαγή των εποχών και οι κτηνοτρόφοι έχουν ξένους να βόσκουν τα κοπάδια.

Λίγο πριν φύγουμε, πηγαίνουμε να δούμε το θαύμα της εκκλησίας της Μεγάλης Παναγίας. Ενα πεύκο σφηνωμένο στην κόγχη του Ιερού! Στον προαύλιο χώρο, η λεβεντιά και η υπερηφάνεια των Σαμαρινιωτών αναβιώνει κάθε 16 Αυγούστου, που ανταμώνουν για να χορέψουν τον μεγάλο χορό τους, τον «Τσάτσο».

Ηλιόλουστη φθινοπωρινή μέρα σήμερα και, παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής, βλέπουμε τις φλοκάτες και τα μάλλινα να λιάζονται απλωμένα έξω από τις ντριστέλες. Μας έρχεται στο μυαλό η παροιμία που μας είπε ο κύριος Γιάννης από το Σπήλαιο: «Τα άγνεστα τα υφαντά, στον πλοκό απλωμένα». Δηλαδή, δεν μπορείς να λες ότι άπλωσες ένα ύφασμα όταν ακόμα δεν έχεις γνέσει το μαλλί για να το φτιάξεις! Αισθανόμαστε τυχεροί που «γνέσαμε τις πρώτες κλωστές» αυτού του τόπου...

ΤΟ ΠΙΟ… ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Το νερό της Σαμαρίνας προέρχεται από τις υψηλότερες υψομετρικά πηγές της Ελλάδας, έχει εργαστηριακά αποδεδειγμένα εξαιρετικά χαρακτηριστικά και, παρόλο που είναι ακριβότερο για τους μεταπωλητές, γίνεται ανάρπαστο. Και όπως συμβαίνει σε καθετί «το καλύτερο», οι δυσκολίες περισσεύουν… «Η αυτονομία είναι το σύνθημά μας.

Με το χιόνι να παραμένει από τον Οκτώβριο μέχρι το Μάρτιο, ακόμα και τα μπουκάλια εμφιάλωσης εδώ κατασκευάζονται», εξηγεί ο κύριος Αδάμ, ιδιοκτήτης της μονάδας, που την επισκέπτεται σε εβδομαδιαία βάση, βρέξει - χιονίσει.

Η έννοια της αυτονομίας επεκτείνεται φυσικά και στους εννέα εργαζομένους της μονάδας. «Πράγματα που δεν μας έχουν απασχολήσει ποτέ εμάς που μένουμε στην πόλη, για τους ανθρώπους αυτούς είναι η δεύτερη φύση τους. Πότε θα χιονίσει, για πόση ώρα θα χιονίσει, πόσο ψωμί θα πρέπει να προμηθευτούν για την εβδομάδα, τι πρέπει να περιλαμβάνει το μικρό προσωπικό τους ιατρείο σε περίπτωση ανάγκης».

πηγή www.kathimerini.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Διακοπές σε τροπικούς παραδείσους-προσοχή στα τροπικά νοσήματα λένε οι λοιμωξιολόγοι

Διακοπές σε τροπικούς παραδείσους-προσοχή στα τροπικά νοσήματα λένε οι λοιμωξιολόγοι

Την προσοχή, όσων προγραμματίζουν διακοπές η ταξίδια σε τροπικούς παραδείσους Πάσχα και…
Αφιέρωμα του τουρκικού Bloomberg στη Θεσσαλονίκη (VIDEO)

Αφιέρωμα του τουρκικού Bloomberg στη Θεσσαλονίκη (VIDEO)

Τηλεοπτικό συνεργείο του γνωστού καναλιού Bloomberg ήρθε πριν λίγο χρονικό διάστημα στη…
Τα δέκα πράγματά που… λατρεύεις να μισείς στις low cost αεροπορικές εταιρείες!

Τα δέκα πράγματά που… λατρεύεις να μισείς στις low cost αεροπορικές εταιρείες!

Τα δέκα πράγματά που… λατρεύεις να μισείς στις low cost αεροπορικές εταιρείες! Κάθε φορά…
Έθιμα των Φώτων (Θεοφανείων)

Έθιμα των Φώτων (Θεοφανείων)

Χαρούμενα, θριαμβευτικά και ελπιδοφόρα, τα Θεοφάνεια ή Φώτα κλείνουν το Δωδεκαήμερο, που…
Νέα ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ Σταυρούπολη, Πολίχνη, Ευκαρπία
Η ιστοσελίδα Pmnews δεν ευθύνεται για τις απόψεις των μελών της καθώς και για το περιεχόμενο ιστοσελίδων στις οποίες οδηγούν οι διάφοροι σύνδεσμοι. Οι πηγές όσων άρθρων, ειδήσεων ή πληροφοριών ανήκουν σε άλλη ιστοσελίδα αναφέρονται σε εμφανές σημείο.
www.pmnews.gr Νέα ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ Σταυρούπολη, Πολίχνη, Ευκαρπία | All rights reserved